Co oznacza ISBN i kto go potrzebuje?
ISBN to międzynarodowy numer identyfikujący książkę w określonym wydaniu i formacie. Pomaga jednoznacznie opisać publikację w katalogach i obrocie księgarskim. Nie jest zgodą na wydanie, potwierdzeniem jakości ani rejestracją praw autorskich. Dlatego uzyskanie numeru nie zastępuje przygotowania tekstu, ustalenia praw do ilustracji lub uzgodnień z osobami uczestniczącymi w wydaniu.
Przed rejestracją ustal, kto będzie wydawcą: autor, organizacja czy podmiot, z którym zawierasz umowę. Nazwa studia wykonującego skład nie musi być nazwą wydawcy. Role powinny zgadzać się w dokumentach i w samej książce. Jeśli publikację przygotowuje szkoła, stowarzyszenie lub firma, dobrze wskazać jedną osobę odpowiedzialną za kompletowanie danych i ich ostateczne zatwierdzenie.
Książka przeznaczona wyłącznie dla bliskich może powstać bez ISBN, podobnie jak inne wydanie nieuczestniczące w tym dobrowolnym systemie. Przy sprzedaży sprawdź wymagania wybranego dystrybutora. Braku numeru nie traktuj jednak jako zwolnienia z innych obowiązków wydawcy. O planowaniu całego przedsięwzięcia piszę w poradniku jak wydać książkę samodzielnie.
Jak zaplanować numery dla różnych wydań?
Wnioski dotyczące ISBN obsługuje elektroniczny system e-ISBN Biblioteki Narodowej. Przygotuj dane wydawcy i opis planowanych publikacji, a następnie postępuj zgodnie z instrukcjami systemu. Nie przypisuj numeru przypadkowo wybranego z innej książki. W dokumentacji projektu zapisz, który numer został przeznaczony dla konkretnego tytułu, formatu i wersji językowej.
Osobne formy produktu, takie jak oprawa miękka, oprawa twarda, EPUB lub sprzedawany PDF, wymagają odrębnej identyfikacji w systemie ISBN. EPUB jest formatem książki elektronicznej, a PDF zachowuje ustalony układ stron. Zwykły dodruk niezmienionego wydania nie oznacza automatycznie nowego ISBN. Przy zmianach treści lub sposobu udostępniania sprawdź właściwe zasady przed przypisaniem kolejnego numeru.
Na etapie składu potrzebna jest jasna informacja, które wydania rzeczywiście powstają. Numer wersji papierowej nie powinien przez przypadek trafić do pliku elektronicznego jako jego własny identyfikator. Osobne nazwy plików i krótka tabela wersji ułatwiają kontrolę. To drobna praca organizacyjna, która ogranicza ryzyko pomyłek przy eksporcie i przekazywaniu książki do kolejnych kanałów dystrybucji.
Gdzie umieścić ISBN i kod kreskowy?
Numer umieszcza się w książce zgodnie z zasadami ISBN, między innymi na stronie redakcyjnej i w odpowiednim miejscu okładki. Strona redakcyjna to część publikacji zawierająca informacje o wydaniu i osobach odpowiedzialnych za jego przygotowanie. Kod EAN-13 przedstawia identyfikator w postaci odczytywanej przez urządzenia skanujące. Kod i zapis cyfr muszą odpowiadać temu samemu wydaniu.
Miejsce na kod zaplanuj przed zakończeniem projektu okładki. Trzeba zachować jego czytelność oraz wolną przestrzeń wokół, zamiast wciskać go pomiędzy inne elementy na ostatnim etapie. Przed drukiem porównaj numer w kilku miejscach: na stronie redakcyjnej, okładce i w opisie przekazywanym dystrybutorowi. Podstawą powinno być jedno zatwierdzone zestawienie danych.
Jak pracuję przy takich publikacjach. Skład książek zaczyna się od 200 zł netto za arkusz wydawniczy, około 40 000 znaków ze spacjami tekstu ciągłego. W układzie uwzględniam stronę redakcyjną i miejsce na identyfikację wydania. Mogę też zająć się uzyskaniem numeru ISBN i wysyłką egzemplarzy obowiązkowych; koszt tej obsługi ustalam indywidualnie.
Ile egzemplarzy obowiązkowych trzeba wysłać?
Dla standardowej książki drukowanej przy nakładzie do 100 egzemplarzy wysyła się po jednej sztuce do Biblioteki Narodowej i Biblioteki Jagiellońskiej. Powyżej 100 egzemplarzy każda z tych bibliotek otrzymuje po dwie sztuki, a kolejnych 13 bibliotek po jednej. Przesyłki do wszystkich uprawnionych bibliotek organizuje wydawca; Biblioteka Narodowa nie rozdziela ich za niego.
Egzemplarze dla Biblioteki Narodowej przekazuje się najpóźniej w ciągu 5 dni od zakończenia produkcji, a pozostałym uprawnionym bibliotekom w ciągu 14 dni. Te terminy wynikają z przepisów wykonawczych dotyczących przekazywania egzemplarzy. W harmonogramie uwzględnij pakowanie i wysyłkę od razu po produkcji. Kopie przeznaczone dla bibliotek trzeba także uwzględnić w planowaniu nakładu dostępnego do sprzedaży.
Zachowaj zestawienie przesyłek i potwierdzenia nadania w dokumentacji wydania. Aktualne adresy sprawdź bezpośrednio przed wysyłką. Powyższy opis dotyczy zwykłej książki drukowanej. Przy nietypowym wydaniu warto ustalić procedurę z Biblioteką Narodową przed zakończeniem produkcji.
Co jeszcze przygotować na stronę redakcyjną?
Dane wydania
Zbierz tytuł, autorstwo, nazwę wydawcy, miejsce i rok wydania oraz właściwy ISBN, jeśli został nadany. Sprawdź zgodność nazwisk z okładką i stroną tytułową. Szczególnie łatwo o rozbieżności w pracach zbiorowych, gdy lista autorów zmienia się podczas opracowania. Jedna osoba powinna zatwierdzić ostateczną pisownię wszystkich danych.
Osoby i materiały
Ustal podpisy dotyczące redakcji, korekty, tłumaczenia, projektu i ilustracji zgodnie z rzeczywistym udziałem poszczególnych osób. Jeśli licencja wymaga określonego podpisu zdjęcia, przekaż dokładne brzmienie. Nie dopisuj wykonawców wyłącznie na podstawie zwyczaju lub szablonu z poprzedniej książki. Każde wydanie powinno mieć własny, sprawdzony zestaw informacji.
Finansowanie i oznaczenia
Dołącz wymagane informacje o wsparciu projektu oraz zatwierdzone pliki znaków, jeżeli takie obowiązki wynikają z umowy. Zasady omawiam w tekście publikacja z dotacji. Sprawdź, czy potrzebne oznaczenia dotyczą również okładki lub wersji elektronicznej. Ich miejsce i rozmiar dobrze ustalić przed końcową korektą całej książki.
Jak podzielić odpowiedzialność za formalności?
W uzgodnieniach zapisz, kto rejestruje wydawcę, przypisuje numery, zatwierdza stronę redakcyjną i wysyła egzemplarze obowiązkowe. Jeśli zlecasz mi skład, mogę przejąć uzyskanie ISBN i wysyłkę egzemplarzy obowiązkowych. Przy wspólnym wydaniu kilku instytucji potrzebne jest szczególnie jasne wskazanie osoby prowadzącej. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której każdy uczestnik zakłada, że formalność wykona ktoś inny.
Moje realizacje pokazują stronę projektową współpracy, natomiast oferta dla autorów pomaga określić potrzebny zakres przygotowania książki. Do pierwszej rozmowy nie musisz mieć wszystkich numerów i danych. Warto jednak wiedzieć, kto podejmuje decyzje i w jakich formach ma ukazać się publikacja. Dzięki temu da się zaplanować pracę bez przypadkowych zmian na końcu.
Najczęstsze pytania
Nie, Biblioteka Narodowa przydziela numery bezpłatnie. Jeśli chcesz, zajmę się formalnościami za Ciebie; koszt ustalam indywidualnie.
Jeśli uczestniczy w systemie ISBN, powinien być identyfikowany odrębnie od wersji drukowanej. Różne udostępniane formaty elektroniczne również wymagają sprawdzenia zasad przypisania numerów.
Tak, udział w systemie jest dobrowolny. Sprawdź jednak warunki dystrybucji i obowiązki wydawcy niezależne od numeru.
Dla zwykłej książki drukowanej w opisanym polskim systemie łącznie 2 przy nakładzie do 100 sztuk i 17 powyżej tej liczby. Inne rodzaje publikacji wymagają sprawdzenia właściwej procedury.